چیست آن اژدها نهاد نهنگ


که ز پیریش چهره پر آژنگ

هم ازو در ایاق دوست شراب


هم ازو در مذاق خصم شرنگ

هم به کابل ازو نهیب و خروش


هم به زابل ازو غریو و غرنگ

هم ازو ویله در اراضی روم


هم ازو مویه در نواحی زنگ

هم ولاول ازو به خلخ و چین


هم زلازل ازو به تبت و تنگ

گاه آردگذر به تارک شیر


گاه سازد مقر به کام پلنگ

رنگ مرآت گون او به مصاف


جز به خون عدو نگیرد زنگ

گردن شیر تابد از پیکار


ز نخ دیو پیچد از نیرنگ

گر به خرچنگ دیده یی مه نو


در مه نو نظاره کن خرچنگ

حامی دین چنان که یارد ساخت


کعبه را درکلیسیای فرنگ

کسوت جان نگیرد از دشمن


تا نگردد برهنه در صف جنگ

از شررباریش گریزانست


پیل از میل و شیر از فرسنگ

جان شیرین ز خصم گیرد از آن


فوج موران درو زنند کرنگ

مسکنش دست خسروست آری


بحر زیبد قرارگاه نهنگ

خسرو راستین حسن شه راد


که خرد را ز رای او فرهنگ

آنکه از فرط عدل او شاهین


لب پر از شکوه دارد از تو رنگ

شیر عزمش به چرخ داده شتاب


وقر حزمش به خاک داده درنگ

فرق ناکرده بزم را از رزم


می ندانسته جشن را از جنگ

نال نایش به گوش نالهٔ نای


شور شورش به مغر نغمهٔ چنگ

سطوت او کند ثریا را


بس پراکنده تر ز هفت اورنگ

داده جودش حشیش بخل بر آب


زده عدلش زجاج فتنه به سنگ

چون برد دست بر به گرز گران


چون زند شست بر به تیر خدنگ

تن بشوید به آب مرگ فرود


رخ بپوشد به خاک تیره پشنگ

مدحت آرد به محرمان دارا


بذله گوید به پیلتن ارژنگ

خسروا ای ز یمن معدلتت


روی گیتی سراچهٔ ارژنگ

ملک را از نگار رأفت تو


طعنها بر نگارخانهٔ گنگ

با توان تو دست دوران شل


با سمند تو پای گردون لنگ

چون نهی پای ، در چه در میدان


چون کنی جای ، بر چه بر اورنگ

بر یکی اشقری دو صد کاموس


بر یکی مسندی دوصد هوشنگ

روزکین کز خروش شندف و نای


کر شود گوش روزگار از عنگ

نه به سرها ز ترس ماند هوش


نه به تنها ز بیم ماند هنگ

هر هژبری عیان به کوههٔ دیو


هر نهنگی نهان به چرم پلنگ

چون تو بیرون خرامی از مکمن


شیرسان بر نشسته بر شبرنگ

سفته یاقوت را به مروارید


تیغ الماس گون گرفته به چنگ

در زمین وغا ز خون یلان


رود نیل آوری به یک آهنگ

خاک را لعل سازی از الماس


چرخ را پر وزن کنی ز پرنگ

خسروا ای که زهره در بزمت


به نوای طرب زند آهنگ

عقل اگر با تو لاف فهم زند


کودکانش همی زنند به سنگ

شاهی اندر قفای تو پویان


ورنه شخص ترا ز شاهی ننگ